Koude en warmte bij kneuzing en verstuiking | ehbocollege.nl

Koude en warmte bij kneuzing en verstuiking

Koude en warmte bij kneuzing en verstuiking

ma 26-01-2015 | EHBO | Bauke

EHBO-ers weten: Bij een kneuzing of verstuiking/verzwikking 10 tot 15 minuten koelen. Waarom eigenlijk en hoe?


ICE is een acroniem voor de eerste hulp bij letsel aan spieren, pezen of ander zacht weefsel. Het staat voor immobilisatie (stilhouden), compressie (druk uitvoeren) en elevatie (hooghouden), maar begint met de echte betekenis van ice; ijs, oftewel koelen. In dit artikel waar dat koelen nu eigenlijk goed voor is, hoe je het kunt doen en wanneer warmte juist nut heeft.

Na het letsel

Na een kneuzing of verstuiking/verzwikking scheuren de kleinere bloedvaten (de capillairen). Daardoor lekt er bloed in het omliggende weefsel. Het weefsel zwelt daardoor en wordt warm(er). Het bloed verspreidt zich onder het oppervlak van de huid, waardoor de huid rood wordt.
Na een paar dagen verandert die kleur van rood naar paarsig, blauw en uiteindelijk groenig. Dat is het samenspel van het complex van ijzer, zuurstof en hemoglobine in het bloed. Uiteindelijk ruimt het lichaam het “ontsnapte” bloed zelf op.

Door het bloed dat buiten de bloedvaten treedt zwelt het lichaamsdeel. Ook andere bloedvaten kunnen daardoor beschadigen en de spieren komen in de verdringing. Dat verklaart de aanhoudende pijn en stijfheid in een gekneusd of verzwikt/verstuikt lichaamsdeel

Werking van koelen

In de eerste 24 tot 48 uur na een ongeval is koelen vooral het meest nuttig. Als koude dieper de huid in trekt, trekken de bloedvaten daardoor samen. De bloedtoevoer buiten het bloedvat wordt daarmee beperkt en dus wordt ook de schade beperkt. Daarnaast worden door koude de zenuwen vlak onder de huid verdoofd, waardoor je (iets) minder pijn voelt. Tot slot is de zuurstofuitwisseling in de weefsel bij koude effectiever. Daardoor versnelt het genezingsproces.

Waarmee koelen

Als je eerst weet hoe lang je moet koelen, dan vallen sommige middelen al vanzelf af. Om een kneuzing of verstuiking/verzwikking goed te koelen heb je 10 tot 15 minuten nodig. Met coldspray bijvoorbeeld lukt dat niet. Zo’n spuitbus gaat maximaal 3 minuten mee en is daarnaast erg slecht voor de huid. Ook het sponsen, zoals je wel eens bij amateur-voetbalclubs ziet, valt daarmee af.
Behalve dat zo’n spons en emmer vaak wedstrijd aan wedstrijd worden gebruikt en dus smerig zijn, is dat niet koud genoeg. Overigens kunnen beide remedies bij een kleine kneuzing geen kwaad, om de aandacht van de pijn even af te leiden.

Lauw/koud stromend water is wel een goed remedie, zeker bij een verstuiking/verzwikking (beschadiging van spieren en pezen door een abnormale beweging). Bij extremiteiten zoals vingers of tenen is het verstandig om die 10 tot 15 minuten koelen in pauzes te doen. Omdat die lichaamsdelen klein zijn, bevriezen ze snel.
Ook ijs, een (instant) ice-pack of gewoon een pak bevroren doperwten werken goed. Let wel op dat je dan iets tussen het ijs en de huid doet, zoals een laag theedoek, om vrieswonden te voorkomen.

Nut van verwarmen

Warmtetherapie is pas later nuttig, dus voorbij die 48 uur. Het lichaamsdeel begint dan te slinken, en door de warmte ontspannen spieren zich en wordt de bewegelijkheid vergroot. Soms kan een combinatie van koude en warmte ook werken, maar laat je daarin adviseren door een fysiotherapeut.


Terug