Eerste hulp bij onderkoeling | ehbocollege.nl

Eerste hulp bij onderkoeling

Eerste hulp bij onderkoeling

wo 16-01-2013 | EHBO | Bauke

De sneeuwpret beheerst Nederland weer volledig en stilletjes komt de elfstedenkoorts ook weer naar boven. Naast die koorts kan het koude weer ook het tegenovergestelde veroorzaken, onderkoeling. Hoe herken je dat en wat doe je dan?


Wat is onderkoeling?

Het menselijk lichaam fungeert als een intelligente thermostaat. Hitteproductie (zoals bij lichamelijke inspanning) wordt gecorrigeerd met hitteverlies en in mindere mate ook andersom. Op die manier kan het lichaam een kerntemperatuur houden van tussen de 35,5 en 37,5 graden Celcius.

Het reguleren van de temperatuur wordt gedaan in een deel van de hersenen dat “hypothalamus” wordt genoemd. Zo wordt warmte opgewekt door spijsvertering (of liever het “metabool” systeem), vooral in de spieren. Warmte wordt door het lichaam afgegeven door convectie, geleiding, straling en verdamping.

Onderkoeling begint als de temperatuur van het lichaam onder de 35 graden Celsius komt. Onderkoeling komt voor in drie gradaties van ernst. De mildste vorm kent iedereen wel. Over die gradaties straks meer.

Waarom is onderkoeling gevaarlijk?

Een milde onderkoeling hoeft voor gezonde mensen niet gevaarlijk te zijn. De gradaties van onderkoeling lopen echter vloeiend in elkaar over. Van een milde naar een zware, levensbedreigende onderkoeling kan dus heel snel gaan. Hoe langer het lichaam wordt blootgesteld aan een koude situatie, hoe dieper de koude in het lichaam doordringt en hoe meer impact de onderkoeling heeft. Naast de duur van de blootstelling zijn ook de temperatuur, leeftijd, fysieke gesteldheid, gebruik van middelen (zoals alcohol) en andere trauma’s (verwondingen) van belang voor hoe snel een slachtoffer onderkoeld raakt.

Een zware onderkoeling bedreigt het slachtoffer doordat vitale organen niet meer functioneren, waaronder het hart. Dat hart kan gaan fibrilleren (onregelmatig trillen in plaats van pompen) door de koude, met als gevolg een fatale situatie.

Hoe herken je milde en hevige onderkoeling?

Een milde onderkoeling heeft algemene verschijnselen. Een slachtoffer rilt, kan een bleke huid hebben en tintelende vingers en tenen. Daarnaast hebben slachtoffers soms een droge mond of dorst en de aandrang om te plassen. Dit wordt ook wel koude-diurese genoemd. Professionals kunnen vaststellen dat de hartslag versnelt.

Als de onderkoeling heftiger wordt spreken we ook wel van een “matige” onderkoeling. Dat klinkt niet zo ernstig, maar de verschijnselen worden wel ernstiger. Het slachtoffer gaat heviger rillen, of stopt daar juist (tijdelijk) abrupt mee. Lippen, oren, tenen en vingers worden van bleek nu meer blauwachtig. Je kunt aan het slachtoffer merken dat hij verward of geïrriteerd raakt en zijn motoriek minder goed wordt. Professionals kunnen ook vaststellen dat de hartslag langzamer wordt.

Bij een hevige of ernstige onderkoeling merk je de verwarring nog sterker. Het slachtoffer heeft moeite met spreken, kan zich zaken soms slecht herinneren en de huid wordt blauw en gezwollen. Dat laatste komt omdat het lichaam de stofwisseling vertraagt of stilzet. Het slachtoffer kan niet of nauwelijks staan en lopen. Uiteindelijk kan het slachtoffer bewusteloos of in coma raken. Door de koude kan het hart gaan fibrilleren. Waardoor de bloedsomloop in het lichaam stopt. Hierdoor overlijdt het slachtoffer.

Wat doet een eerste hulpverlener bij onderkoeling?

Wat je verder moet weten over EHBO bij onderkoeling

Reanimeren, stabiele zijligging en het herkennen van onderkoeling zijn zaken die je moet leren en oefenen. In een EHBO opleiding komen ze aan bod. Kijk in de cursuskalender voor de eerstvolgende gelegenheid om dit te leren en zorg zo dat je weet wat je moet doen.


Terug