Risicoanalyse - van grote kans naar klein gevolg | ehbocollege.nl

Risicoanalyse - van grote kans naar klein gevolg

U heeft er bijna elk moment van de dag mee te maken, en bijna automatisch kiest u de manier hoe er mee om te gaan: risico’s. Risico’s zijn al zo oud als de mens zelf en dragen we mee door alles wat we doen. U probeert de gevolgen er van te voorkomen, gaat misschien risico’s uit de weg of verkleint de kans dat er iets vervelends gaat gebeuren. Klinkt simpel, en toch zijn risico’s voor bedrijven erg ingewikkeld.

Wat zijn risico’s nu eigenlijk? Een risico is een mogelijke gebeurtenis met een ongewenst effect is. Om er nog een klein beetje theorie bij te doen: de waarschijnlijkheid dat het risico optreedt wordt de “kans” genoemd en het ongewenste effect “gevolg”. Dat klinkt logisch, maar is voor straks goed om te weten.

Risicoanalyse

Risico’s in het bedrijf komen er in alle soorten en maten, maar toch zijn er drie grote hoofdgroepen te onderscheiden. Aller eerst zijn er persoonlijke risico’s. Daarmee bedoelen we risico’s die een effect hebben op het persoonlijke bezit,inclusief lichaam zoals bij een ongeval. Vervolgens zijn er de risico’s die betrekking hebben op eigendom, op materiaal dus. Tot slot bestaan er risico’s die gaan over datgene waar uw bedrijf voor verantwoordelijk is, oftewel juridische risico’s. Iets dichter in het bedrijf kent u vooral arborisico’s (arbeidsomstandigheden), commerciële risico’s (zoals bijvoorbeeld een opdracht verliezen) en fysieke risico’s (zoals inbraak en brand).

Hoe gaat u nu goed met risico’s om? Bezin eer gij begint geldt ook hierbij. Als u niet goed weet wát de risico’s zijn, kan het bedrijf zich er ook niet tegen wapenen. Risico’s aanpakken begint dus met risico’s identificeren, bijvoorbeeld door een vorm van een risicoanalyse.

Arborisico’s

Op het gebied van arborisico’s bestaat er de RI&E oftewel de Risico Inventarisatie en Evaluatie. De RI&E is een document dat de werkgever moet hebben en beschrijft wat de risico’s van het werk zijn voor de werknemer. In het document wordt een overzicht en beoordeling gemaakt van de risico’s van het werk en wordt daarnaast op een gestructureerde wijze invulling gegeven aan het aanpakken ervan. In een RI&E wordt naar verschillende soorten risico’s gekeken. De wet vereist dat elke organisatie die meer dan veertig uur “verloonde” arbeid onderbrengt beschikt over een RI&E.

In de RI& E worden risico’s en bestaande maatregelen verzameld rond onderwerpen als Arbozorg en verzuimbeleid, fysische factoren, gevaarlijke stoffen, fysieke belasting, werkplekinrichting en BHV. De RI&E bestaat uit interviews met personeel, inzage in diverse documenten, een werkplekanalyse en bezoeken aan de locatie. De RI&E wordt uitgevoerd door een gecertificeerd arbeidsdeskundige. U kunt veel zaken ook zelf doen. In andere gevallen zal de arbeidsdeskundige vaak samen met uw collega’s de RI&E uitvoeren.

De RI&E is geen momentopname, maar vormt het startpunt voor verbeteringen in het bedrijf. Aan de hand van een door de arbeidsdeskundige opgesteld Plan van Aanpak werken u, u en uw collega’s aan een veilige en gezonde werkplek.

Toetsing

Er bestaat wel eens een vergissing over die RI&E voor kleine bedrijven. Dat ligt vooral in de “toetsing” van een RI&E. Wanneer u eenmaal de risico’s inzichtelijk heeft laten maken en een plan van aanpak heeft opgesteld, samen met de veiligheidskundige die de RI&E maakt, moet u deze laten toetsen door een Arbodienst. Deze controleert of de RI&E voldoet aan de richtlijnen en het plan van aanpak voldoende activerend is. Die toetsing kan vrij kostbaar zijn.

Voor sommige branches is er een “brancheinstrument” beschikbaar. Dat is een vaste format die is beschikbaar gesteld voor één bepaald type bedrijf. Omdat er dan minder twijfel is dat de RI&E goed zal zijn hoeft u de RI&E soms niet te laten toetsen. Kijk op http://www.rie.nl/rie-instrumenten/ of uw branche een brancheinstrument heeft en u hiervoor in aanmerking komt.

Beveiligingsrisico’s

Een heel andere vorm van risico’s zijn beveiligingsrisico’s of “fysieke risico’s”. Beveiligingsrisico’s komen er in een groot aantal smaken, van inbraak tot verduistering, van vernieling tot brand en overval. Het is een grootte vergissing dat deze risico’s belangrijker zijn dan arborisico’s. Een medewerker die langdurig ziek wordt door een ongezonde werkplek kan u namelijk veel meer kosten dan een inbraak.

Ook bij beveiligingsrisico’s is het goed eerst een overzicht te maken. Neem pen en papier en schrijf onder elkaar op welke zaken of ruimtes in uw bedrijf belangrijk zijn. Organiseer ze daarna in prioriteit. Bijvoorbeeld een 1 voor de zaken die van vitaal belang zijn en een 3 voor de zaken die van enig belang zijn. Die prioriteit kunt u baseren op de waarde, de schade of bijvoorbeeld de tijd die uw bedrijf zonder kan. Hierna maakt u inzichtelijk wat voor maatregelen u al heeft genomen. Denk aan een inbraakalarm, een procedure voor fraude, een surveillerende beveiliger in de nacht of andere. Wordt de kans hierdoor groter of kleiner dat uw bedrijf wordt getroffen door het risico? Bepaal nu dus van 1 tot 3 de kans. Tot slot, in de laatste kolom, waardeer het gevolg eens. Stel dat het risico optreedt, hoeveel schade bezorgt u dit? Ook dit weer van 1 tot 3. Resultaat? U heeft nu uw eigen mini-risicoanalyse!

Risico = kans x gevolg

Om er nu achter te komen waar u snel wat aan moet doen bestaat een oeroude formule, namelijk risico= kans x gevolg. Het is alleen enorm lastig om dit objectief inzichtelijk te maken. Om dat te doen kunt u het beste een expert inschakelen die een risicoanalyse of een security quickscan kan uitvoeren. Zij kunnen, soms aan de hand van bepaalde modellen, bepalen hoe goed uw bedrijf is voorbereid op een aantal vooraf opgestelde en relevante risico’s. Aan de hand daarvan doet een beveiligingsadviseur vaak aanbevelingen hoe u deze kunt verbeteren. Bij zo een professionele risicoanalyse kijkt de adviseur niet alleen naar de risico’s en de kans, maar beoordeelt hij of zij ook kritisch de maatregelen die u al heeft genomen. U heeft bijvoorbeeld een inbraakalarm, maar werkt dat ook zoals u denkt? De expert kan hiermee ook duidelijke adviezen geven.

Quick Wins

In veel bedrijven bestaan er zogenaamde quick-wins. Dit zijn risico’s die met eenvoudige aanpassingen een heel stuk kleiner kunnen worden gemaakt. Denk aan zaken als deurdrangers, een kluis verplaatsen, een hangslot of meer van dat. We noemen ze quick wins omdat het resultaat op de investering heel groot is. Dat wordt in vakjargon ook wel “Return on Security Investment” genoemd. Soms is een rondje door het bedrijf met een collega van een ander bedrijf of, als u het professioneel wil aanpakken, met een beveiligingsexpert, voldoende om hier enorm veel profijt uit te halen.

Een bijzondere quick win is de verzekering. Steeds vaker willen verzekeraars inzichtelijk hebben wat de risico’s van uw bedrijf zijn voordat ze een dekking afgeven. Een risicoanalyse kan hier bij helpen. Wanneer u dit slim aanpakt kan het u zelfs een besparing op de premie bezorgen.

Verzekeraars kijken vreemd genoeg nog niet veel naar de RI&E, terwijl deze waardevolle informatie geeft over bijvoorbeeld brand en andere risico’s. Wel is in veel polisvoorwaarden een bepaling opgenomen dat de verzekeringsnemer verplicht is om zich aan de wetgeving te houden, of meer specifieke een RI&E te hebben. Laat u daar de voorwaarden nog eens op nakijken.

Continuïteit

Les 1 van elke ondernemer: wat is het doel van een bedrijf: continuïteit. Maatregelen op het gebied van veiligheid en beveiliging zorgen er voor dat u door kan gaan met de bedrijfsvoering. Dit bespaart u schade en daarmee zorgt u dat het resultaat van het bedrijf gehandhaafd kan blijven of misschien zelfs verbeteren.

Om continuïteit te bereiken is continuïteit noodzakelijk. Daarom zijn risico analyses geen spreekwoordelijk ei van Columbus, maar hebben ze herhaling nodig. Voor een RI&E bekijkt u periodiek of het plan van aanpak is uitgevoerd, en welke risico’s er nu nog overblijven. Voor de beveiligingsrisico’s geldt hetzelfde. Laat een risicoanalyse eens opnieuw toetsen en kijk wat er is veranderd. U zult verrast zijn hoe snel u winst kunt halen uit uw inspanningen!


Bauke Jonkmans schreef dit artikel als consultant en instructeur bij Recherche- en adviesbureau VMB security & solutions te Almere. Kijk voor meer informatie ook eens op www.vmbrecherche.nl